Zdjęcie pantomograficzne – jak przebiega badanie i jakie daje możliwości

Badanie pantomograficzne trwa kilkanaście sekund, jest bezbolesne i od razu dostarcza czytelny obraz wszystkich zębów, kości szczęki i żuchwy oraz stawów skroniowo‑żuchwowych. Umożliwia szybkie wykrycie próchnicy ukrytej, ognisk zapalnych, torbieli, zmian nowotworowych i ocenę warunków pod implanty. Poniżej wyjaśniamy dokładnie, jak przebiega procedura, kiedy warto ją wykonać i czego się po niej spodziewać.

Przeczytaj również: Jak działa przedtreningówka?

Czym jest zdjęcie pantomograficzne i co pokazuje?

Zdjęcie pantomograficzne (pantomogram, OPG) to panoramiczne zdjęcie RTG obejmujące jednocześnie zęby, wyrostki zębodołowe, kości szczęki i żuchwy, zatoki szczękowe oraz stawy skroniowo‑żuchwowe. Aparat wykonuje jeden płynny „skan” wokół głowy, tworząc spójny obraz łuków zębowych w dwóch wymiarach.

Przeczytaj również: Przyjmujący prywatnie w Warszawie psycholog - w czym może pomóc?

Na obrazie lekarz ocenia m.in. liczbę i pozycję zębów (również zatrzymanych), stan korzeni, poziom kości przyzębia, obecność zmian okołowierzchołkowych, patologii kostnych i nieprawidłowości zgryzowych. Dzięki szerokiemu ujęciu widać także relacje anatomiczne istotne przed zabiegami chirurgicznymi i implantologicznymi.

Przeczytaj również: Profesjonalna pomoc psychologiczna w Poznaniu

Jak przebiega badanie – krok po kroku

Przygotowanie jest minimalne: przed wejściem do gabinetu zdejmujesz metalowe przedmioty z okolicy głowy i szyi (kolczyki, łańcuszki, spinki), aby uniknąć artefaktów. Personel zakłada kamizelkę ołowianą lub fartuch ochronny, jeśli jest to wymagane protokołem.

Podczas ekspozycji przyjmujesz stabilną pozycję: brodę opierasz na podpórce, czoło i skronie stabilizują uchwyty, a siekaczami delikatnie chwytasz jednorazowy ustnik. Technik prosi o pozostanie nieruchomo i o złączenie języka z podniebieniem – poprawia to czytelność obrazu.

Głowica aparatu okrąża Twoją głowę przez kilkanaście sekund. Badanie jest całkowicie bezbolesne i nie wymaga znieczulenia. Tuż po zakończeniu obraz pojawia się na monitorze, a pacjent może go otrzymać w formie cyfrowej, wydruku lub na nośniku.

Kiedy lekarz zleca pantomogram?

Wskazania obejmują planowanie leczenia ortodontycznego, implantologicznego i protetycznego, diagnostykę bólu zębów i szczęk, ocenę przed chirurgiczną ekstrakcją „ósemek”, kontrolę po urazach, a także wykrywanie torbieli, zmian nowotworowych i ognisk zapalnych. Pantomogram ułatwia również ocenę poziomu kości przyzębia w periodontologii oraz weryfikację efektów leczenia endodontycznego.

W praktyce lekarz sięga po zdjęcie panoramiczne, gdy potrzebuje szybkiego, szerokiego przeglądu stanu jamy ustnej bez konieczności wykonywania kilku pojedynczych zdjęć punktowych.

Bezpieczeństwo i dawka promieniowania

Nowoczesne pantomografy cyfrowe wykorzystują niską dawkę promieniowania, zazwyczaj niższą niż suma kilku klasycznych zdjęć zębowych. Badanie uznaje się za bezpieczne dla dorosłych i dzieci, wykonywane wyłącznie z uzasadnieniem medycznym.

Kobiety w ciąży powinny każdorazowo poinformować o tym personel – wtedy rozważa się odroczenie badania lub stosuje dodatkowe zabezpieczenia, o ile pantomogram jest niezbędny.

Jakie są zalety i ograniczenia pantomogramu?

Do głównych atutów należą: kompleksowa ocena wielu struktur w jednej ekspozycji, szybki czas badania, wysoka dostępność, natychmiastowy wynik w wersji cyfrowej oraz pomoc w planowaniu leczenia interdyscyplinarnego. Dzięki temu pantomogram bywa pierwszym krokiem diagnostycznym przed bardziej szczegółową obrazowaniem.

Ograniczenia wynikają z natury obrazu 2D: nakładanie struktur, mniejsza rozdzielczość detali w porównaniu z tomografią CBCT oraz możliwość zniekształceń przy nieprawidłowym ustawieniu pacjenta. W przypadkach wymagających precyzyjnych pomiarów objętości kości czy oceny przebiegu kanału nerwu lekarz zleca TK/CBCT.

Na co zwrócić uwagę przed badaniem i po badaniu?

• Przyjdź bez biżuterii w okolicy głowy i szyi; jeżeli to niemożliwe, zdejmiesz ją na miejscu.
• Jeśli masz ruchome protezy lub aparaty, zapytaj technika, czy należy je wyjąć na czas zdjęcia.
• Staraj się nie poruszać i trzymaj język przy podniebieniu – poprawi to ostrość obrazu.
• Wynik otrzymasz od razu; przechowuj go cyfrowo, aby łatwo udostępnić lekarzom różnych specjalizacji.

Co naprawdę widać na panoramie? Praktyczne przykłady

U pacjenta z nawracającymi bólami głowy pantomogram może ujawnić zatrzymany ząb mądrości z torbielą w trzonie żuchwy. U osoby planującej implanty lekarz oceni wysokość wyrostka i bliskość zatoki szczękowej. W periodontologii zdjęcie panoramiczne pokaże poziom utraty kości wokół wielu zębów jednocześnie, co ułatwia decyzję o skalingu głębokim lub zabiegach regeneracyjnych.

W endodoncji pantomogram wskaże zęby z podejrzeniem zmian okołowierzchołkowych, które następnie weryfikuje się zdjęciami punktowymi lub CBCT. W ortodoncji pozwala ocenić obecność zębów nadliczbowych i zębów zatrzymanych, co ma kluczowe znaczenie przed założeniem aparatu.

Jak wygląda wynik i jak go wykorzystać w leczeniu?

Wynik otrzymujesz w formie cyfrowej (plik, portal pacjenta), na wydruku lub płycie CD. Obraz cyfrowy umożliwia powiększanie, pomiary i porównywanie badań w czasie, co wspiera monitorowanie leczenia periodontologicznego, ortodontycznego czy implantologicznego.

Lekarz omawia z Tobą kluczowe wnioski, wskazuje miejsca wymagające dodatkowej diagnostyki i proponuje plan leczenia. Pantomogram często stanowi podstawę do decyzji o zleceniu tomografii CBCT, gdy potrzebna jest dokładna ocena trójwymiarowa.

Gdzie wykonać zdjęcie pantomograficzne?

Jeśli potrzebujesz badania szybko i w sprawdzonym miejscu, umów zdjęcie pantomograficzne w Krakowie. Doświadczony personel zadba o prawidłowe ustawienie, a wynik otrzymasz od ręki w wersji cyfrowej lub na wydruku.

Najczęstsze pytania pacjentów – krótkie odpowiedzi

• Czy to boli? Nie, badanie jest bezbolesne i trwa kilkanaście sekund.
• Czy muszę się przygotować? Wystarczy zdjąć metalowe przedmioty; specjalna dieta czy leki nie są wymagane.
• Czy dawka promieniowania jest duża? Niska, zgodna ze standardami nowoczesnej diagnostyki cyfrowej.
• Kiedy potrzebne jest CBCT? Gdy wymagane są precyzyjne pomiary 3D, np. przed podniesieniem dna zatoki lub przy skomplikowanych zmianach.